- Makkelijk en snel thuis bezorgd
- Meer dan 100 jaar een begrip in wijn
- Gratis bezorging vanaf € 75
Champagne is zonder twijfel de beroemdste mousserende wijn ter wereld. We ontkurken een fles bij een huwelijk, verjaardag, overwinning of wanneer er simpelweg iets bijzonders te vieren valt. Maar achter die feestelijke bubbels gaat een fascinerende wijnwereld schuil.
Want waarom mag een mousserende wijn eigenlijk Champagne heten? Hoe komen de bubbels in de fles? Wat is het verschil tussen Champagne uit de Côte des Blancs en de Montagne de Reims? En wist u dat er tegenwoordig acht druivenrassen officieel zijn toegestaan en daarnaast zelfs wordt geëxperimenteerd met een negende?
In deze blog duiken we dieper in de wereld van Champagne: van de geschiedenis en verschillende wijngebieden tot druivenrassen, productiemethode, dosage, rijping en wetgeving.
In de Champagnestreek worden al zeer lang druiven verbouwd. De wijnbouw gaat terug tot de Romeinse tijd, maar eeuwenlang werden hier voornamelijk stille wijnen gemaakt.
De kerk speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de wijnbouw. Reims was bovendien eeuwenlang de stad waar de Franse koningen werden gekroond. De wijnen uit de omgeving werden tijdens de festiviteiten geschonken en kregen daardoor al vroeg een bijzondere reputatie.
De mousserende Champagne zoals we die tegenwoordig kennen, ontstond pas veel later. In het koele klimaat van Champagne kon de gisting in de winter tot stilstand komen. Wanneer het in het voorjaar warmer werd, kon de achtergebleven suiker opnieuw gaan vergisten. Gebeurde dit in een afgesloten fles, dan bleef het ontstane koolzuurgas in de wijn achter.
Aanvankelijk was dit eerder een probleem dan een voordeel. Flessen konden de druk niet altijd aan en ontploften regelmatig. Sterker glas en betere afsluitingen maakten het uiteindelijk mogelijk om de tweede gisting steeds beter te beheersen.
En Dom Pérignon dan? Hij wordt vaak de uitvinder van Champagne genoemd, maar dat is vooral een hardnekkige mythe. De beroemde monnik van de abdij van Hautvillers leverde wel een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de wijnkwaliteit en het assembleren van verschillende wijnen. De ontwikkeling van mousserende Champagne was echter een geleidelijk proces waaraan veel mensen hebben bijgedragen.
In de achttiende en negentiende eeuw werden verschillende grote Champagnehuizen opgericht en groeide Champagne uit tot een internationaal luxeproduct. De associatie met koningshuizen, aristocratie, overwinningen en feestelijke gelegenheden is sindsdien eigenlijk nooit meer verdwenen.
Champagne mag uitsluitend afkomstig zijn uit het wettelijk afgebakende Champagnegebied in Noordoost-Frankrijk. Het wijngebied omvat ongeveer 34.000 hectare wijngaard.
Binnen Champagne onderscheiden we vier grote wijnbouwgebieden, met daarnaast enkele kleinere gebieden.
De Montagne de Reims ligt grotendeels tussen Reims en Épernay en staat vooral bekend om pinot noir. De druif geeft hier Champagnes met structuur, kracht en diepgang.
Veel beroemde Grand Cru-dorpen liggen in dit gebied, waaronder Ambonnay, Bouzy, Verzenay, Verzy en Mailly-Champagne.
De Vallée de la Marne volgt voor een belangrijk deel de loop van de rivier de Marne. Hier speelt vooral pinot meunier een belangrijke rol.
Pinot meunier loopt later uit en rijpt relatief vroeg, waardoor de druif goed is aangepast aan gebieden waar voorjaarsvorst een risico vormt. De wijnen zijn vaak fruitig, rond en toegankelijk.
Ten zuiden van Épernay ligt de beroemde Côte des Blancs, het grote domein van chardonnay. De kalkrijke bodems zijn bijzonder geschikt voor deze druif.
Dorpen als Avize, Cramant, Oger en Le Mesnil-sur-Oger hebben een wereldwijde reputatie. Champagnes uit de Côte des Blancs staan bekend om hun frisheid, finesse, mineraliteit en vaak indrukwekkende bewaarpotentieel.
De Côte des Bar ligt een flink stuk zuidelijker, in het departement Aube. Hier domineert pinot noir.
De bodem en het klimaat verschillen duidelijk van het noordelijkere deel van Champagne. Het gebied heeft de afgelopen decennia sterk aan reputatie gewonnen en is tegenwoordig de thuisbasis van veel interessante, vaak terroirgerichte producenten.
Daarnaast zijn er kleinere wijnbouwgebieden zoals de Côte de Sézanne, Montgueux en Coteaux Vitryats, ieder met een eigen terroir en karakter.
Wie aan Champagne denkt, denkt meestal aan pinot noir, chardonnay en pinot meunier. Samen zijn deze drie druiven goed voor vrijwel de volledige aanplant.
Pinot noir geeft structuur, kracht en body, Chardonnay zorgt voor frisheid, finesse en elegantie, Pinot meunier geeft fruitigheid, rondheid en souplesse.
Maar er zijn meer druiven toegestaan. Ook arbane, petit meslier, pinot blanc en pinot gris behoren tot het historische druivenbestand van Champagne. Ze zijn samen slechts op een zeer klein oppervlak aangeplant, maar sommige producenten gebruiken ze bewust voor bijzondere cuvées.
Sinds 2025 is daar officieel chardonnay rose bijgekomen. Deze natuurlijke mutatie van chardonnay werd al aan het begin van de twintigste eeuw in Champagne waargenomen. Sinds 31 juli 2025 is chardonnay rose officieel opgenomen in het cahier des charges en telt Champagne acht toegestane hoofddruivenrassen.
En dan is er nog Voltis. Deze druif is resistenter tegen onder andere meeldauw en valse meeldauw en kwam in beeld in 2021. Champagne kreeg vervolgens toestemming om Voltis experimenteel in het cahier des charges op te nemen en sinds 2023 kan de druif binnen strikte voorwaarden worden aangeplant. Voltis heeft daarmee een andere status dan de acht reguliere druivenrassen. Het is een experiment om te onderzoeken of resistente druiven in de toekomst kunnen bijdragen aan een duurzamere wijnbouw zonder de identiteit van Champagne te verliezen.
Champagne wordt gemaakt volgens de traditionele methode, waarbij de beroemde bubbels ontstaan door een tweede gisting op fles. Achter die eenvoudige omschrijving gaat een behoorlijk ingewikkeld productieproces schuil.
De druiven in Champagne worden met de hand geoogst. Dat is belangrijk omdat de trossen zo intact mogelijk bij de pers moeten aankomen. Zeker bij blauwe druiven is voorzichtig persen noodzakelijk om een witte wijn te kunnen produceren zonder te veel kleur uit de schillen te halen. Ook het persen is nauwkeurig gereguleerd. Er is wettelijk vastgelegd hoeveel hectoliter most je uit een bepaalde hoeveelheid kilo druiven mag persen.
De most vergist vervolgens tot een droge, stille basiswijn. Deze vin clair is meestal behoorlijk zuur en op zichzelf nog niet wat we uiteindelijk als Champagne herkennen.
Daarna volgt een van de belangrijkste onderdelen: de assemblage. De keldermeester kan wijnen van verschillende druivenrassen, wijngaarden, dorpen en verschillende oogstjaren combineren. Juist deze kunst van het assembleren maakt het mogelijk om ieder jaar een herkenbare huisstijl te produceren.
De assemblage wordt gebotteld en er wordt een liqueur de tirage toegevoegd: een mengsel van onder andere wijn, suiker en gist.
In de afgesloten fles begint vervolgens een tweede gisting. De gist zet de toegevoegde suiker om in alcohol en koolzuurgas. Omdat het koolzuur niet uit de fles kan ontsnappen, lost het op in de wijn. De mousse is geboren.
Na de tweede gisting blijven de afgestorven gistcellen in de fles. De Champagne rijpt sur lie, oftewel op de gistresten.
Tijdens deze periode vindt autolyse plaats: de gistcellen breken langzaam af en geven stoffen af aan de wijn. Hierdoor kunnen aroma's van brioche, broodkorst, toast en noten ontstaan en krijgt de Champagne meer textuur en complexiteit.
Uiteindelijk moeten de gistresten uit de fles worden verwijderd. Daarvoor worden de flessen tijdens de remuage geleidelijk gedraaid en steeds verder met de hals naar beneden geplaatst.
Traditioneel gebeurde dit met de hand in houten pupitres. Tegenwoordig gebeurt het grootste gedeelte machinaal in zogenaamde gyropalettes.
Wanneer alle gist zich in de hals heeft verzameld, wordt deze verwijderd tijdens het dégorgement. De hals wordt bevroren, waarna het propje met bezinksel door de druk uit de fles wordt geschoten.
Na het dégorgement is een kleine hoeveelheid wijn uit de fles verdwenen. De fles wordt aangevuld met de liqueur d'expédition. Deze bestaat doorgaans uit wijn en eventueel suiker.
De hoeveelheid suiker bepaalt mede de uiteindelijke stijl van de Champagne:
Dosage gaat overigens om meer dan alleen zoetheid. De keldermeester gebruikt de dosage ook om de balans tussen zuren, fruit, structuur en rijping te bepalen. Sommige producenten gebruiken een zeer neutrale liqueur, terwijl anderen hiervoor speciaal gerijpte reservewijn gebruiken.
De meeste Champagne is Non-Vintage, vaak afgekort als NV. Hierbij worden wijnen uit verschillende oogstjaren samengevoegd. Reservewijnen uit eerdere jaren helpen een producent om ondanks verschillen tussen oogsten een herkenbare huisstijl te behouden.
Bij Vintage Champagne, of Millésimé, komen de druiven uit één specifiek oogstjaar. Een producent bepaalt zelf of een jaar voldoende kwaliteit en karakter heeft om een Vintage Champagne te maken.
De wettelijke minimumeisen voor rijping zijn behoorlijk streng:
Veel goede producenten gaan aanzienlijk verder. Non-Vintage Champagne kan meerdere jaren op de gist rijpen en Vintage Champagne regelmatig vijf, acht, tien jaar of zelfs langer.
Na het dégorgement begint bovendien een nieuwe fase van flesrijping. Daarom kan de datum van dégorgement voor liefhebbers interessante informatie zijn. Twee flessen van dezelfde cuvée kunnen behoorlijk verschillend smaken wanneer ze op verschillende momenten zijn gedégorgeerd of daarna verschillend lang op fles hebben gerijpt.
Dat een goede Champagne meer kost dan veel andere mousserende wijnen heeft meerdere oorzaken.
Grond in Champagne is kostbaar, een hectare wijngaard kost al snel 1 miljoen tot 1,1 miljoen euro en de opbrengsten en productie zijn streng gereguleerd. Alle druiven moeten met de hand worden geoogst en het persen gebeurt onder nauwkeurige voorschriften.
Daarna begint een langdurig productieproces. De wijn wordt gevinifieerd, geassembleerd, gebotteld, ondergaat een tweede gisting, moet vervolgens minimaal 15 maanden en vaak vele jaren in de kelder blijven liggen.
Gedurende al die tijd heeft de producent kosten gemaakt, maar kan hij de flessen nog niet verkopen. Grote Champagnehuizen hebben daardoor soms miljoenen flessen tegelijk in hun kelders liggen.
Tel daarbij de kostbare druiven, arbeid, opslag, flessen, kurken, kwaliteitscontroles en wereldwijde vraag op en het wordt duidelijk waarom Champagne een kostbaar product is.
Natuurlijk betaalt u ook voor de naam en reputatie. Maar achter een fles goede Champagne zit tegelijkertijd een van de meest arbeidsintensieve en tijdrovende productiemethoden in de wijnwereld.
Dat hangt sterk af van de Champagne. Een Non-Vintage Champagne wordt eigenlijk op dronk op de markt gebracht en moet over het algemeen jong gedronken worden. Maar een goede Non-Vintage Champagne kan na aankoop vaak nog enkele jaren worden bewaard. Vintage Champagnes, prestigecuvées en Champagnes met veel structuur kunnen onder goede omstandigheden veel langer ouderen, soms tientallen jaren.
Oudere Champagne smaakt niet noodzakelijk beter, maar wel anders. Fris fruit maakt langzaam plaats voor aroma's van gedroogd fruit, honing, toast, noten en specerijen.
Bewaar Champagne donker, trillingsvrij en bij een zo constant mogelijke koele temperatuur. Grote temperatuurschommelingen en zonlicht zijn ongunstig. Wilt u Champagne jarenlang bewaren, dan is een goede wijnkelder of wijnklimaatkast ideaal.
Brut betekent dat de Champagne minder dan 12 gram suiker per liter bevat.
Blanc de Blancs betekent letterlijk 'wit van wit'. De Champagne wordt uitsluitend van witte druiven gemaakt. In verreweg de meeste gevallen is dat chardonnay, al kunnen ook andere toegestane witte druiven worden gebruikt.
Blanc de Noirs is witte Champagne gemaakt van blauwe druiven: pinot noir en/of pinot meunier. Het sap van deze druiven is vrijwel kleurloos. Door het sap snel van de donkere schillen te scheiden, kan er dus een witte Champagne van worden gemaakt.
Rosé Champagne kan op verschillende manieren worden gemaakt. De bekendste is Rosé d'Assemblage, waarbij stille rode wijn uit Champagne met witte wijn wordt geassembleerd. Dat is bijzonder: het mengen van rode en witte wijn voor de productie van rosé is bij veel beschermde Europese roséwijnen niet toegestaan, maar bij Champagne wel.
Daarnaast bestaat Rosé de Saignée. Hierbij blijven blauwe druiven enige tijd in contact met hun schillen, waardoor kleur, aroma en structuur aan het sap worden afgegeven.
Zeker niet. Champagne is juist een bijzonder gastronomische wijn. De combinatie van frisse zuren, mousse en verschillende stijlen maakt Champagne geschikt voor uiteenlopende gerechten, van oesters en schaal- en schelpdieren tot vis, gevogelte en zelfs bepaalde vleesgerechten denk aan steak tartaar.
Champagne is veel meer dan een wijn om mee te proosten. Herkomst, druivenrassen, assemblage, dosage, rijping en de keuzes van de wijnmaker zorgen ervoor dat iedere Champagne zijn eigen karakter krijgt.
En misschien is dat wel het mooiste aan Champagne: hoe meer u ervan weet, hoe groter de verschillen tussen de flessen worden.
Wilt u deze verschillen zelf ontdekken? Bekijk dan ons assortiment Champagne en kies de stijl, producent en cuvée die het beste bij uw smaak past.
